Μια νέα εποχή για την τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα ανατέλλει, καθώς η πιο ολοκληρωμένη καταγραφή που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ για την υπόγεια αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) αποκαλύπτει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 2026 από το London Register of Subsurface CO₂ Storage, το 2024 σημειώθηκε ένα νέο παγκόσμιο ρεκόρ, με 43,6 εκατομμύρια μετρικούς τόνους CO₂ να αποθηκεύονται μόνιμα σε γεωλογικούς σχηματισμούς. Το επίτευγμα αυτό έρχεται να προστεθεί σε ένα συνολικό φορτίο 421,7 εκατομμυρίων τόνων που έχουν αποθηκευτεί τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, επιβεβαιώνοντας ότι η γεωλογική αποθήκευση αποτελεί πλέον μια ώριμη και κλιμακούμενη λύση για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμια κλίμακα.
Η επέκταση του London Register και η παγκόσμια εμβέλεια
Το London Register, υπό την καθοδήγηση ερευνητών του Imperial College London, έχει εξελιχθεί σε ένα κεντρικό εργαλείο παρακολούθησης της προόδου στον τομέα της αποθήκευσης άνθρακα. Η φετινή έκδοση περιλαμβάνει πλέον 70 ενεργά έργα σε 17 χώρες και έξι ηπείρους, γεγονός που καταδεικνύει τη διεθνή διάσταση της προσπάθειας. Ο καθηγητής Samuel Krevor, διευθυντής του Register από το Τμήμα Επιστημών Γης και Μηχανικής του Imperial, υπογραμμίζει ότι η ετήσια αποθήκευση έχει υπερδιπλασιαστεί μεταξύ 2016 και 2024. Η συνέπεια των επιχειρήσεων αυτών και η συνεχής προσθήκη νέων χωρών στο μητρώο αποδεικνύουν ότι η γεωλογική αποθήκευση δεν είναι πλέον μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια αποδεδειγμένη τεχνολογία μεγάλης κλίμακας που υποστηρίζεται από μια ισχυρή κοινοπραξία ακαδημαϊκών, βιομηχανικών και κυβερνητικών φορέων.
Η διαδικασία της γεωλογικής αποθήκευσης και οι μελλοντικές προοπτικές
Η γεωλογική αποθήκευση CO₂ περιλαμβάνει τη δέσμευση του αερίου από βιομηχανικές πηγές, την παραγωγή ενέργειας ή απευθείας από την ατμόσφαιρα, και την έγχυσή του σε βαθιά υπόγεια πετρώματα, όπου μπορεί να παραμείνει με ασφάλεια για χιλιάδες χρόνια. Ενώ σήμερα η πλειονότητα των πηγών προέρχεται από βιομηχανικές δραστηριότητες, οι ειδικοί προβλέπουν μια σημαντική στροφή. Μέχρι τα μέσα του αιώνα, η απομάκρυνση του CO₂ απευθείας από την ατμόσφαιρα αναμένεται να αναδειχθεί στην κυρίαρχη τεχνολογία που θα αξιοποιεί τη γεωλογική αποθήκευση. Αυτή η εξέλιξη είναι κρίσιμη, καθώς οι στόχοι της Συμφωνίας του Παρισιού για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5°C απαιτούν την κλιμάκωση της αποθήκευσης σε τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο τόνους ετησίως έως το 2050.
Πρωταγωνιστές και νέες συμμετοχές στην παγκόσμια κατάταξη
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο ηγέτης σε αριθμό έργων, με 23 ενεργές μονάδες που αναφέρουν συνολικά 20,2 εκατομμύρια τόνους αποθήκευσης. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μεμονωμένο έργο παγκοσμίως παραμένει το κοίτασμα πετρελαίου Petrobras Santos Basin Pre-Salt στη Βραζιλία, το οποίο μόνο του αποθήκευσε 14,2 εκατομμύρια τόνους, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου συνόλου. Παράλληλα, η Κίνα και η Αυστραλία παρουσιάζουν αυξημένη δραστηριότητα, ενώ η Νέα Ζηλανδία και η Ιταλία εντάχθηκαν για πρώτη φορά στο μητρώο. Στην Ευρώπη, το έργο Northern Lights στη Νορβηγία ξεκίνησε τις εγχύσεις τον Αύγουστο του 2025, σηματοδοτώντας ένα νέο κεφάλαιο για τις ευρωπαϊκές προσπάθειες δέσμευσης άνθρακα.
Διαφάνεια και αναθεώρηση των δεδομένων
Η αξιοπιστία του London Register ενισχύεται από τη διαρκή επανεξέταση των στοιχείων. Η φετινή έκθεση περιλαμβάνει σημαντικές αναθεωρήσεις σε παλαιότερα δεδομένα, προκειμένου να διορθωθούν ζητήματα όπως η διπλή καταμέτρηση μεταξύ εταιρικών και έργων, καθώς και η καλύτερη λογιστική αποτύπωση του ανακυκλωμένου CO₂. Ως αποτέλεσμα, τα σωρευτικά στοιχεία έως το 2023 αναθεωρήθηκαν ελαφρώς προς τα κάτω, στα 342,0 εκατομμύρια τόνους. Η Δρ. Xiaowei Gao, εκτελεστική διευθύντρια του Register, τονίζει ότι αυτή η διαφάνεια είναι απαραίτητη για να κερδηθεί η εμπιστοσύνη των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των επενδυτών, καθώς η ακριβής ιχνηλασιμότητα κάθε τόνου CO₂ αποτελεί τη βάση για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου.
Προκλήσεις και αβεβαιότητες στην καταγραφή
Παρά την πρόοδο, η έκθεση αναγνωρίζει ότι υπάρχουν ακόμη προκλήσεις στην εναρμόνιση των μεθόδων αναφοράς. Ένα μεγάλο ποσοστό της αποθήκευσης, περίπου το 82,3%, αφορά τη γεωλογική αποθήκευση με ανάκτηση πετρελαίου, όπου ο στόχος είναι συχνά η παράταση της ζωής των υφιστάμενων κοιτασμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η λογιστική βάση παραμένει ασαφής, καθώς μέρος του CO₂ που εγχέεται μπορεί να επιστρέψει στην επιφάνεια και να επανεγχυθεί. Οι ερευνητές εργάζονται για να κατανοήσουν καλύτερα αυτές τις αβεβαιότητες, επιδιώκοντας να παρέχουν καθαρές τιμές αποθήκευσης, απαλλαγμένες από απώλειες, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα δεδομένα αντικατοπτρίζουν την πραγματική περιβαλλοντική συνεισφορά κάθε έργου.
Συμπεράσματα για το μέλλον της τεχνολογίας
Καθώς το 2025 βρίσκεται σε εξέλιξη, τα πρώτα στοιχεία από 29 έργα δείχνουν ήδη μια δυναμική πορεία, με 36,2 εκατομμύρια τόνους να έχουν ήδη αναφερθεί, αν και ο αριθμός αυτός παραμένει ελλιπής. Η συνεχής βελτίωση των μεθόδων παρακολούθησης και η αυστηροποίηση των προτύπων αναφοράς αποτελούν τα επόμενα βήματα για την ωρίμανση του κλάδου. Η γεωλογική αποθήκευση CO₂ έχει αποδείξει ότι διαθέτει την κλίμακα και την τεχνική ικανότητα να αποτελέσει έναν από τους βασικούς πυλώνες της παγκόσμιας στρατηγικής για το κλίμα. Με την ενίσχυση της διαφάνειας και τη συνεχή επέκταση των έργων, η τεχνολογία αυτή προετοιμάζεται να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις για μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Πηγή: phys.org